Η γεωργία και οι ΑΠΕ μπορούν να λειτουργήσουν σε αρμονία, δημιουργώντας αξία για την παραγωγή, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινότητες
Η σχέση ανάμεσα στη γεωργία και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας εξελίσσεται σε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πεδία της ενεργειακής μετάβασης. Η αγροτική παραγωγή και τα έργα πράσινης ενέργειας αντιμετωπίζονταν συχνά ως δύο διαφορετικές χρήσεις γης. Ωστόσο, σύμφωνα με την κοινή έκθεση που δημοσιεύσαν το 2021 οι International Renewable Energy Agency (IRENA) και Food and Agriculture Organization (FAO) των Ηνωμένων Εθνών, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον μετασχηματισμό των αγροδιατροφικών αλυσίδων, ενισχύοντας παράλληλα τη βιωσιμότητα και την παραγωγικότητά τους.
Συγκεκριμένα, η αξιοποίησή τους σε εφαρμογές όπως η ηλιακή άρδευση (solar irrigation) μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση των αγροτών σε νερό, να επιτρέψει περισσότερους καλλιεργητικούς κύκλους και να αυξήσει την ανθεκτικότητα απέναντι σε μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες. Ταυτόχρονα, μειώνεται η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και το κόστος ενέργειας, συμβάλλοντας σε υψηλότερα εισοδήματα για τους αγρότες.
Όταν η καθαρή ενέργεια στηρίζει την αγροτική παραγωγή
Με τον κατάλληλο σχεδιασμό, οι ΑΠΕ μπορούν να συνυπάρξουν με καλλιέργειες, κτηνοτροφία, μελισσοκομία και δράσεις ενίσχυσης της βιοποικιλότητας, συμβάλλοντας σε ένα πιο ανθεκτικό και βιώσιμο αγροτικό μοντέλο. Τα αγροβολταϊκά, η ταυτόχρονη χρήση της ίδιας γης για αγροτική παραγωγή και παραγωγή ηλιακής ενέργειας, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης, καθώς τα φωτοβολταϊκά μπορούν να τοποθετηθούν με τρόπο που επιτρέπει τη συνέχιση της καλλιέργειας κάτω ή ανάμεσα από τα πάνελ. Ένα τέτοιο παράδειγμα αποτέλεσε το φωτοβολταϊκό πάρκο Βαμβακιές, όπου υλοποιήσαμε το Vamvakies A Social Green Project: μια ομάδα γυναικών καλλιέργησε αρωματικά φυτά όπως λεμονοθύμαρο και παλιούρι, δημιουργώντας, για πρώτη φορά στην Ευρώπη, μια σειρά προϊόντων μέσα από τη γη ενός φωτοβολταϊκού πάρκου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σκίαση που δημιουργείται μπορεί να περιορίσει την εξάτμιση του νερού και να προστατεύσει καλλιέργειες από ακραίες θερμοκρασίες, συμβάλλοντας στη βελτίωση του μικροκλίματος. Η συνύπαρξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή που η κλιματική αλλαγή επηρεάζει ολοένα και περισσότερο την αγροτική παραγωγή, αυξάνοντας τις πιέσεις από ξηρασία, καύσωνες και απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενα.
Ταυτόχρονα, τα έργα ΑΠΕ μπορούν να λειτουργήσουν ως χώροι ενίσχυσης της βιοποικιλότητας. Η διατήρηση φυσικών οικοτόπων γύρω από τα έργα δημιουργεί τις συνθήκες για βόσκηση προβάτων εντός των έργων και τη φυσική διαχείριση της βλάστησης (grazing). Στo Φωτοβολταϊκό μας Πάρκο Πεζουλιώτικα, επιτρέπουμε την είσοδο ζώων που τρέφονται με χόρτα και άλλα φυτά, των οποίων η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη θα μπορούσε να εμποδίσει τις ακτίνες του ήλιου να φτάσουν στα πάνελ. Διατηρώντας τη βλάστηση υπό έλεγχο, εξοικονομούμε τα καύσιμα που θα ήταν απαραίτητα για τα μηχανήματα κοπής του γρασιδιού και αποφεύγουμε τη χρήση χημικών ζιζανιοκτόνων, τα οποία μπορούν να μολύνουν το έδαφος και τους υδάτινους πόρους.
Παραγωγή από τις μέλισσες του Καφηρέα
Η συνύπαρξη ΑΠΕ και τοπικής παραγωγής δεν περιορίζεται μόνο στα φωτοβολταϊκά, αλλά αφορά και ευρύτερες πρωτοβουλίες που συνδέουν τα έργα καθαρής ενέργειας με την τοπική οικονομία, τη φύση και την πολιτιστική ταυτότητα μιας περιοχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η Συστοιχία Αιολικών Πάρκων του Καφηρέα, στην περιοχή της Καρύστου, όπου το ελληνικό ανθόμελο «Κισσούρι» αποτελεί ένα ιδιαίτερο τοπικό προϊόν, στενά δεμένο με τη βλάστηση, το μικροκλίμα και τη μελισσοκομική παράδοση της Νότιας Εύβοιας. Μέσα από τη στήριξη της μελισσοκομίας στον Καφηρέα, συμβάλαμε στην προστασία και ενίσχυση του τοπικού πληθυσμού μελισσών, αναγνωρίζοντας τη σημασία τους για τη βιοποικιλότητα και την αγροτική παραγωγή της περιοχής. Παράλληλα, με την καθοριστική συνεισφορά μας και μετά από διαδικασίες 5 ετών, η Κομισιόν καταχώρησε το «Μέλι Κισσούρι» ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ). Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής ήταν η προστασία της φυσικής κληρονομιάς και ενίσχυση δραστηριοτήτων που έχουν πραγματική αξία για τον τόπο.
Με σεβασμό στη γη, σωστό σχεδιασμό και ανοιχτό διάλογο με τις κοινότητες, η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να δημιουργεί όχι μόνο καθαρή ενέργεια, αλλά και νέες ευκαιρίες για την ύπαιθρο, την τοπική παραγωγή και τη βιοποικιλότητα.
